Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej nałoży na gminy obowiązek udzielania pomocy rodzinom dysfunkcyjnym z dziećmi. Pomoc owa realizowana będzie poprzez działania asystenta rodzinnego, który wesprze rodziny w przezwyciężaniu trudności związanych z opieką

i wychowaniem małoletnich dzieci.

Asystent ułatwi rodzicom wypełnianie ról społecznych aby doprowadzić do osiągnięcia podstawowej stabilizacji życiowej i nie dopuścić do umieszczania dzieci poza rodziną w placówkach lub rodzinach zastępczych. Jeśli dzieci znajdują się pod pieczę zastępczą, rolą asystenta będą działania na rzecz ich jak najszybszego powrotu do rodziny.

W przypadku powzięcia informacji o rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych, kierownik ośrodka pomocy społecznej zleci przeprowadzenie w tej rodzinie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Jeżeli rodzinny wywiad środowiskowy potwierdzi występowanie trudności, kierownik ośrodka pomocy społecznej przekaże kwestionariusz wywiadu asystentowi rodziny, który podejmuje pracę z tą rodziną. 

Przy zlecaniu asystentowi rodziny pracy z daną rodziną, brany jest pod uwagę głownie zakres pomocy, jaki powinien zostać udzielony danej rodzinie. Z ustawy wynika ponadto, że asystent rodziny powinien swą pracę prowadzić za zgodą i przy aktywnym udziale rodziny oraz pobudzać ją do aktywnego współdziałania. Praca z rodziną powinna być organizowana lub kontynuowana również w sytuacji czasowego umieszczenia dziecka poza rodziną. 

Zadaniami asystenta rodziny są w szczególności: 
- prowadzenie poradnictwa i edukacji dla rodzin będących w trudnej sytuacji życiowej oraz udzielanie informacji na temat pomocy świadczonej przez właściwe instytucje rządowe, samorządowe i organizacje pozarządowe,
- udzielanie pomocy rodzinom w poprawie ich sytuacji życiowej, w tym w znalezieniu pracy, podnoszeniu kwalifikacji zawodowych oraz zdobywaniu umiejętności prawidłowego prowadzenia gospodarstwa domowego, 
- współpraca z jednostkami administracji rządowej i samorządowej, właściwymi organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami i osobami specjalizującymi się w działaniach na rzecz dziecka i rodziny, 
- sporządzanie planu pracy z rodziną, we współpracy z zespołem interdyscyplinarnym, 
- monitorowanie funkcjonowania rodziny po zakończeniu pracy z rodziną, 
- prowadzenie dokumentacji dotyczącej pracy z rodziną, 
- sporządzanie na wniosek sądu opinii o rodzinie i jej członkach, 
- współpraca z zespołem interdyscyplinarnym lub grupą roboczą , o których mowa w art. 9a ustawy z dnia 25 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie lub innymi podmiotami, których pomoc przy wykonywaniu zadań uzna za niezbędną, 
- udzielanie pomocy rodzinom zastępczym spokrewnionym oraz pełnoletnim wychowankom opuszczającym te rodziny
- prowadzenie działalność socjalno-terapeutyczną,
- informowanie o przysługujących prawach i możliwościach rodziny,
- pomaganie klientowi w realizacji zaległych spraw urzędowych, wywiązywania się z oczekiwań wobec innych instytucji poprzez towarzyszenie, pomoc w napisaniu dokumentów, informuje o procedurach administracyjnych,
- jest łącznikiem pomiędzy klientem a specjalistami różnych dziedzin życia,
- motywowanie klienta do podjęcia różnego rodzaju terapii oraz motywuje do podnoszenia kwalifikacji i aktywności zawodowej klienta.
- zachęcenie do skorzystania z innych narzędzi społecznej integracji poprzez poinformowanie o nich, 
- prowadzenie edukacji w zakresie umiejętności opiekuńczo- wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego,
- wspomaganie w pracach na rzecz domu i rodziny /remonty, usługi /.

Praca asystenta jest wielofunkcyjna począwszy od funkcji wsparcia psychiczno-emocjonalnego poprzez funkcję monitorującą, opiekuńczą, doradczą, mediacyjną, wychowawczą, oraz koordynującą wszelkie działania skierowane na rodzinę. 

Liczba rodzin, z którymi jeden asystent rodziny może w tym samym czasie prowadzić pracę, jest uzależniona od stopnia jego przygotowania i doświadczenia zawodowego oraz stopnia trudności wykonywanych zadań, łącznie nie może jednak przekroczyć 20 rodzin.